up send share facebook twitter linkedin

Camp 14 - Total Control Zone

Gepubliceerd op 3 oktober 2013

Hoe dicht kun je bij een hoofdpersoon komen? Heel dichtbij, zo laat regisseur Marc Wiese ons zien met zijn documentaire Camp 14. Shin Dong-hyuk, geboren en opgegroeid in een strafkamp voor politieke gevangenen in Noord-Korea, vertelt over zijn ervaringen, zijn ontsnapping en over zijn leven nu. IJzingwekkend is het om te zien hoe onbewogen hij over gruwlijkheden vertelt die hem zijn aangedaan. Tegelijkertijd laten de pauzes die vallen, het slikken en hakkelen zien hoe getraumatiseerd deze jongeman is.

Halverwege de film beschrijft Shin hoe hij een keer werd geholpen en getroost door een oudere man die net in het kamp was binnengebracht. Dit was de eerste keer dat hij affectie voelde, de mens zag als een sociaal wezen. Een familieband, warmte en betrokkenheid waren vreemd voor hem. Mensen leven om te overleven en daarin wordt niemand gespaard. Zo vertelt hij hoe hij, met hoop op wat extra eten, zijn moeder en broer verlinkte, nadat hij vernam dat zij wilden vluchten. Shin leeft volgens de regels van het kamp, zij omkaderen zijn werkelijkheid.

Is dit een mens? Deze vraag stelde Primo Levi, betrekking hebbende op zijn geschiedenis in een concentratiekamp. Het is ook de vraag die bij mij rees bij het zien van deze documentaire. Nu nog steeds zitten er, geschat, 200.000 Noord-Koreanen opgesloten in deze kampen, waar ze door de terreur en onmenselijke omstandigheden gedehumaniseerd worden. In dezelfde mate is deze vraag van toepassing op de mensen die meewerken aan het (voort)bestaan van deze kampen . Twee voormalige bewakers komen aan bod en doen hun verhaal voor de camera. Zonder schroom vertellen ze hoe marteling en moord de gewoonste zaak van de wereld was, dat een leven van een gevangene net zoveel waard is als een vlieg.

Hannah Arendt schrijft: ‘het pervers slechte is niet zichtbaar, het verdwijnt in het gewone’. Zo gaf de ex-bewaker aan dat hem nooit is gevraagd of het wel goed is wat hij deed. Zo keek Shin er niet van op dat een vijfjarig meisje in zijn klas een paar uur lang stokslagen kreeg totdat zij uiteindelijk overleed omdat zij wat eten had gestolen; zo waren tenslotte de regels. En zo is ook te begrijpen dat de documentaire eindigt met de, in mijn ogen schokkende uitspraak dat Shin, als de grenzen weer open gaan, het liefst weer terug gaat naar het kamp om daar verder te leven.

Camp 14 is de bijnaam van het kamp Kaechon, opgericht rond het jaar 1959. Politieke gevangenen worden hier, in gezelschap van hun hele familie, levenslang opgesloten. En dat voor maar liefst drie generaties. Wat er in deze kampen gebeurt was tot nu toe vrij onbekend, maar door het verhaal van Shin is hier meer over naar buiten gekomen. De talking-heads van Shin en de twee ex-bewakers worden afgewisseld met animatiebeelden die op een intrigerende manier weergeven hoe het leven er in het kamp aan toe gaat.

Deze film draait in de maand oktober in een tiental bioscopen in Nederland. Check hier de lijst met data, plaatsen en tijden.