up send share facebook twitter linkedin

Interreligieus of niet?

Gepubliceerd op 24 juni 2013

Toegegeven, ik heb me af en toe afgevraagd waarom ik onderzoek deed bij de Women School van Mosintuwu, omdat mijn studie te maken heeft met religie, maar Mosintuwu zich vooral met sociale problemen bezig lijkt te houden, zoals huiselijk geweld en mensenrechten. Ik kreeg niet per se het idee dat religie een grote rol in het programma inneemt, maar toch is Mosintuwu een zogenaamde interreligieuze organisatie. Hoe valt dit met elkaar te rijmen?

Op de vraag of religie een veel besproken onderwerp is in de Women School antwoorden de meeste vrouwen die ik had geïnterviewd ontkennend. Toch gaf wel zo goed als iedereen aan dat religie een belangrijke rol inneemt in de Women School. Om deze ogenschijnlijke tegenstelling te begrijpen heb ik onder andere gekeken op welke manier religie een rol speelt in de levens van de vrouwen om te kunnen zien hoe ze religie überhaupt waarderen. Ik heb hiervoor niet alleen interviews afgenomen, maar ben bijvoorbeeld ook naar kerkdiensten geweest en heb een kijkje genomen op een Koranschool waar een vrouw les gaf.

In Indonesië ben je verplicht een religie te hebben. In je paspoort staat welke van de vijf religies – Islam, Christendom, Hindoeïsme, Confucianisme of Boeddhisme – je aanhangt. Hiermee is in feite de eerste basis gelegd voor religie als identiteitsmarker. Een tweede reden waarom religie belangrijk is voor de identiteit van deze vrouwen is het conflict in Poso, het gebied waar ik onderzoek deed. Door het geweld in de periode van 1998 tot 2001, en in mindere mate ook nog daarna, zijn de groepen – Moslims en Christenen – lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Ook benoemden de vrouwen religie als belangrijk omdat het een gewaardeerde traditie is, iets dat ze hebben geleerd van hun ouders en dat ze ook weer doorgeven aan hun kinderen. Als laatste is religie bepalend voor hun identiteit omdat de kerk- en moskeegemeenschappen een grote rol in de sociale levens van de vrouwen innemen. Bij mijn bezoek aan de kerkdienst heb ik wel naar een preek geluisterd, maar bestond de dienst voornamelijk uit samen zingen, bidden en elkaar een ‘happy sunday’ wensen.

Naast het gegeven dat religie belangrijk is voor de identiteitsvorming van de vrouwen gaven ook veel van hen aan dat religie de richting aangeeft in hun leven, hetgeen dat hen leert over goed en kwaad. Of op een abstracter niveau: ‘Zonder religie kan ik niet leven, dan zou er chaos zijn.’ Wat de lessen uit de Koran en Bijbel zijn die ze hebben geleerd over wat goed en kwaad is wisten ze vaak niet te benoemen. Meestal bleef het bij iets algemeens als ‘tolerantie’ of ‘liefde’. Deze begrippen werden ook steeds genoemd als hetgeen ze het mooist vonden aan hun religie. Wat ze het mooist aan andere religies vonden bleek lastiger te beantwoorden, vaak noemden ze iets als: ‘Moslims zijn erg aardig’ of ‘Christenen zijn heel behulpzaam’. Ik ga er nog een nachtje over slapen of dit genoeg is voor een duurzame vrede tussen de beide groepen…

Om terug te komen op de vraag waarmee ik deze blog begon; ik denk dat Mosintuwu een interreligieuze organisatie is omdat het ten eerste een plek is waar verschillende religieuze groepen bij elkaar kunnen komen, wat vrij uniek is in deze gesegregeerde samenleving. Daarnaast is religie erg belangrijk in de levens van de vrouwen en nemen ze deze bagage mee als ze in de Women School over hun levens praten. Als laatste heeft het natuurlijk te maken met de post-conflict situatie waarin ze leven. Alle vrouwen willen vrede tussen de religieuze groepen dus moeten ze daar samen aan werken. Daarbij willen ze expliciet uitdragen dat religie geen belemmering hoeft te zijn om goed met elkaar om te gaan. Ze zijn er dan ook trots op vriendinnen te hebben binnen de andere religie.

NB. De hierboven genoemde kwesties vormen een substantieel deel van mijn masterthesis van 30.000 woorden. Mocht er behoefte zijn naar nuances en diepere analyses neem dan contact met me op, dan stuur ik een versie van mijn scriptie op! :)